Herkesin Söyleyecek Bir Sözü Var, Peki Dinleyen Kim?

Bazen bir toplumun en büyük sorunu, konuşacak kimsenin olmaması değil; birbirini gerçekten dinleyecek insanların azalmasıdır.

Günümüzde herkesin söyleyecek bir sözü, savunacak bir fikri, anlatacak bir derdi var. Kimi geçim sıkıntısını anlatıyor, kimi adalet arıyor, kimi anlaşılmayı bekliyor. Kimi de bütün bunların arasında sesini duyurabilmek için daha yüksek sesle konuşması gerektiğini düşünüyor.

Peki, hiç kendimize şu soruyu soruyor muyuz: Bu kadar konuşmanın arasında birbirimizi gerçekten dinliyor muyuz?

Belki de çağımızın üzerinde daha fazla düşünmemiz gereken meselelerinden biri tam olarak budur.

Çünkü dinlemek, yalnızca karşımızdaki insanın sözlerini duymak değildir. Onun ne yaşadığını anlamaya çalışmak, düşüncesine katılmasak bile kendisini ifade etmesine fırsat vermek ve hemen hüküm vermekten kaçınmaktır. Oysa bazen bir insanın cümlesi bitmeden cevabımızı hazırlıyor, ne söyleyeceğini anlamadan onu eleştiriyor, kendi düşüncemizi anlatabilmek için onun sesinin kesilmesini bekliyoruz.

Böyle olunca konuşmalar çoğalıyor ama anlaşmak zorlaşıyor.

Herkesin bir derdi var

Sokağa çıktığımızda, bir iş yerinde oturduğumuzda, bir esnafla sohbet ettiğimizde ya da bir dostumuzun hâlini hatırını sorduğumuzda farklı hayat hikâyeleriyle karşılaşırız. Herkesin kendine göre bir mücadelesi vardır. Kimi ailesinin geçimini sağlamak için uğraşır, kimi geleceğinden endişe eder, kimi yıllardır verdiği emeğin karşılığını bekler.

Dışarıdan baktığımızda sıradan görünen insanların içinde, çoğu zaman kimsenin bilmediği hikâyeler saklıdır.

İşte bu yüzden insanları yalnızca birkaç cümleleriyle, bir davranışlarıyla ya da bizimle aynı fikirde olup olmadıklarıyla değerlendirmek büyük bir haksızlık olabilir. Herkesin hayat şartları, imkânları ve taşıdığı yük aynı değildir.

Bazen bir insana verebileceğimiz en değerli şey bir öğüt değil, onu yargılamadan dinlemektir.

Haklı olmak mı, anlamak mı?

Toplum olarak farklı düşüncelere sahip olabiliriz. Aynı olaya farklı pencerelerden bakabilir, farklı tercihlerde bulunabiliriz. Bu, hayatın doğal bir parçasıdır.

Asıl mesele, farklılıklarımızın bizi birbirimize düşman edip etmemesidir.

Bir insanla aynı düşüncede olmamak, onu değersiz görmek için gerekçe olabilir mi? Bir fikri eleştirmekle o fikri savunan insanı küçümsemek arasında hiç mi fark yoktur?

Elbette herkes kendi düşüncesini savunabilir. Yanlış gördüğüne itiraz edebilir, eleştirebilir ve değişim talep edebilir. Ancak bunları yaparken insanlığımızı, nezaketimizi ve vicdanımızı kaybetmemek zorundayız.

Çünkü haklı çıkmak uğruna kırdığımız gönüller, kazandığımız tartışmalardan daha ağır bir bedel bırakabilir.

Bazen bir adım geri çekilip dinlemek, en uzun tartışmadan daha fazla şey öğretir.

Değişim nereden başlayacak?

Toplumun daha anlayışlı, daha adil ve daha huzurlu olması için hepimizin başkalarından beklentileri var. Yönetenlerden, kurumlarından, işverenlerden, komşularımızdan ve çevremizden daha fazla duyarlılık bekliyoruz.

Peki ya kendimiz?

Bir başkasının derdini dinlemeye ne kadar zaman ayırıyoruz? Bize benzemeyen birini anlamaya ne kadar istekliyiz? Bir hata gördüğümüzde hemen suçlamak yerine nedenini öğrenmeye çalışıyor muyuz?

Değişim elbette yalnızca bireysel davranışlarla sınırlı değildir. Adaletin, fırsat eşitliğinin ve toplumsal sorumluluğun kurumlar eliyle güçlendirilmesi de gerekir. Ancak günlük hayatımızdaki tutumlarımızı değiştirmeden, başkalarından beklediğimiz anlayışı yalnızca sözlerle savunmak da yeterli değildir.

Belki de işe en yakınımızdaki insandan başlamalıyız.

Bir telefon görüşmesinde, bir aile sohbetinde, bir iş yerinde ya da karşılaştığımız bir insanla kurduğumuz kısa bir diyalogda…

Çünkü bazen küçük bir anlayış, büyük bir kırgınlığın önüne geçebilir.

Son söz

Hayatın bütün sorunlarını tek başımıza çözemeyiz. Herkesin derdine çare olamayabilir, her haksızlığı ortadan kaldıramayabiliriz. Ancak birbirimize nasıl davrandığımız konusunda hepimizin yapabileceği bir şey vardır.

Daha az önyargı, biraz daha fazla anlayış… Daha az suçlama, biraz daha fazla dinleme…

Belki de ihtiyacımız olan şey, herkesin aynı düşünmesi değil; farklı düşündüğümüzde bile birbirimize insan olarak değer verebilmemizdir.

Unutmayalım: Bir toplum yalnızca yollarıyla, binalarıyla veya ekonomik gücüyle değil, insanların birbirine gösterdiği saygıyla da büyür.

Ve belki de bugün kendimize sormamız gereken en önemli soru şudur: Sesimizi duyurmak için ne kadar çabalıyoruz; peki, başkasının sesini duyabilmek için ne kadar çabalıyoruz?