İpek Yolu’nun Zirvesinden 71. Sıraya: Tokat Bu Tabloyu Hak Etmiyor!
TÜİK verilerine dayanan Türkiye’nin en zengin illeri sıralaması açıklandığında, Tokat adına ortaya çıkan tablo sadece bir istatistik değil; şehrin karar vericileri için yüksek sesle okunması gereken bir uyarıdır. Kişi başına düşen 264 bin 527 TL’lik gelirle 81 il arasında 71. sırada yer alan Tokat; Türkiye ortalamasının neredeyse yarısında kalırken, komşuları Amasya, Sivas, Samsun ve Çorum’un dahi gerisine düşmüştür.
Bugün bu rakamları konuşurken dönüp tarihe bakmak, yaşadığımız kaybın boyutunu anlamak için şarttır. Zira Tokat, tarih boyunca "imkanları kısıtlı bir Anadolu kasabası" değil; imparatorluğun ekonomisine yön veren bir merkezdi.
Osmanlı döneminde Tokat; İpek Yolu ve kervan güzergahlarının tam kalbinde yer alan, İstanbul, Bursa ve Halep ile yarışan bir ticaret ve üretim üssüydü. 20’nin üzerinde hanı, 60’ı aşkın zanaat kolu, dünyaca ünlü yazmacılığı, ipek işlemeciliği ve devletin en stratejik sanayi tesislerinden biri olan bakır işleme merkezi Kalhanesi ile hazineye en yüksek vergiyi kazandıran şehirlerin başında geliyordu. Kısacası Tokat, geçmişte "tüketen" değil, "üreten, işleyen ve ihraç eden" bir zenginlik merkeziydi.
Peki, Osmanlı’da zirvede olan bu kadim şehir, Cumhuriyet’in ikinci yüzyılında nasıl oldu da Türkiye’nin en yoksul 10 ili arasına geriledi? Bu sorunun cevabı kaderde değil, ihmal edilen stratejik tercihlerde ve vizyon eksikliğinde yatıyor:
- Lojistik Yalnızlık: Cumhuriyet döneminde demiryolu ağının şehrin merkezini teğet geçmesi, modern otoyol ve liman bağlantılarının yıllarca ertelenmesi, Tokat’ı ticaret yollarının merkezinden çıkarıp "çıkmaz sokağa" hapsetti.
- Tarıma Hapsolan Ekonomi: Kazova, Erbaa, Niksar ve Zile gibi Türkiye’nin en bereketli ovalarına sahip olmamıza rağmen bu zenginliği sanayiye dönüştüremedik. Ham tarım ürününü ucuza satıp işlenmiş ürünü pahalıya alan bir şehir ekonomisiyle zenginleşmek mümkün değildir.
- Göç Eden Sermaye ve Gençlik: Kendi toprağında kazandığı sermayeyi başka şehirlerin betonuna yatıran iş insanlarımız ile şehrinde gelecek göremeyip metropollere göç eden gençlerimiz, Tokat’ın hem beynini hem de sermayesini tüketti.
- Lobi ve Teşvik Zafiyeti: Komşu iller kendi iç dinamikleri ve güçlü siyasi-bürokratik lobileriyle sanayi hamleleri yaparken, Tokat hak ettiği büyük ölçekli yatırımlardan ve stratejik teşviklerden yeterince pay alamadı.
Artık Bahanelerin Arkasına Saklanma Vakti Geçti!
Bugün 71. sırada olmak Tokat'ın kaderi değildir; bu tablo, şehri yönetenlerin ve yönlendirenlerin ortak karnesidir. Buradan Tokat milletvekillerine, belediye başkanlarına, ticaret ve sanayi odalarının yöneticilerine açık bir çağrıda bulunuyoruz: Bu şehrin tarihsel mirasını, bereketli ovalarını ve çalışkan insanını Türkiye’nin en yoksul 10 ili arasına mahkum etmeye kimsenin hakkı yoktur!
Açılış kurdeleleri kesmekle, sadece rutin belediyecilik hizmetleriyle ya da Ankara koridorlarında Tokat'ın sorunlarını "dile getirmekle" bu tablo değişmiyor. Komşu iller Ankara'da güçlü lobiler kurup dev yatırımları, organize sanayi bölgelerini ve teşvik paketlerini şehirlerine taşırken, Tokat’ın temsilcileri neden bu yarışta geri kalıyor? Ticaret ve sanayi odaları, yerel sermayeyi şehirde tutacak ve tarımı sanayiye entegre edecek hangi somut projelere öncülük ediyor?
Artık hamaseti, protokol nezaketini ve "coğrafi konum" bahanelerini bir kenara bırakma vaktidir. Siyaset kurumundan yerel yönetimlere, meslek odalarından iş dünyasına kadar şehrin tüm karar vericileri ortak bir akıl ve güçlü bir iradeyle masaya yumruğunu vurmak zorundadır. Aksi takdirde, Osmanlı’nın ticaret başkenti olmakla övünen bu şehir, gelecek nesillere sadece göç veren, yoksullaşan ve komşularının gölgesinde kalan bir kent mirası bırakacaktır. Sorumluluk makamında oturan herkes için hesap verme ve icraat üretme vakti tam da bugündür.
Okuyucu Yorumları
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.